Robotekst – zelf gesproken teksten maken

Robotekst is een programma op internet, waarmee vrijwel elke digitale tekst (Word, PDF, EPUB) omgezet kan worden in gesproken tekst. De dienst is gratis. De gebruiker moet de tekst uploaden naar de website. Vervolgens geeft hij aan in welk formaat de tekst omgezet moet worden (bv. mp3, daisy-formaat). Doordat hij het emailadres opgeeft, krijgt de gebruiker na een korte tijd een mailtje met een link, waar de omgezette tekst te downloaden is. Niet alleen Nederlandse, maar ook Engelse, Franse en Duitse teksten kunnen op die manier worden omgezet. Het spreektempo kan naar eigen voorkeur worden ingesteld. De digitale stemmen zijn niet geweldig goed; ze klinken vrij eentonig. Ze zijn in mijn ogen niet zo geschikt dus om een verhalende tekst te beluisteren. Ze zijn eerder geschikt om korte, zakelijke teksten om te zetten. Dyslectici kunnen daar net wat anders tegenaan kijken:

Filmpje van Dedicon over LEX

Dit is een leuk, maar ietwat overdreven filmpje over LEX, de app om schoolboeken voor te laten lezen. De app is wel erg positief over het feit dat schoolboeken niet meer nodig zijn: in de dagelijkse praktijk zijn ze nog steeds nodig, omdat het toch wel erg handig is als je even snel iets wil opzoeken. Nee, het boek weglaten is eigenlijk geen optie!

Wat zijn daisyschijfjes?

Daisyschijfjes zijn CD-roms met daarop ingesproken studieboeken, leesboeken, kranten, tijdschriften. Ze worden gebruikt door mensen met een visuele handicap en door dyslectici. Ze kunnen het lezen van papier vervangen, maar ook ingezet worden als ondersteuning bij het lezen van papier. Bij dyslectici verdient dit de voorkeur, omdat op die manier de leesvaardigheid nog enigszins getraind wordt. Omdat dyslectici langzamer lezen dan de voorleesstem, moet dan wel het voorleestempo verlaagd worden. Dit is traploos mogelijk bij daisyspelers. De geluidskwaliteit vermindert nauwelijks.

Daisy-audiobestanden worden -zonder boek (hier moet je zelf voor zorgen)- aangeleverd op een CD-rom. De gebruiker kan op deze cd-rom zoeken op hoofdstuk, paragraaf of paginanummer. Ook kunnen bladwijzers worden aangemaakt, zodat je gemakkelijk kunt teruggaan naar tekstdelen die je belangrijk vindt, en kan de voorleessnelheid worden aangepast.

Dedicon
Daisy-schoolboeken worden voor het basis- en voortgezet onderwijs geleverd door Dedicon. Om boeken te kunnen lenen moet een dyslexieverklaring worden overgelegd. De kosten bedragen € 4,50 per boek per schooljaar. Daisyschijfjes mogen niet worden gekopi­eerd; elke leerling moet zijn eigen exemplaren hebben. Aan het einde van het schooljaar worden de schijfjes teruggestuurd naar Dedicon. Het is ook mogelijk dat scholen daisyschijfjes aanvragen. Ze hoeven geen dyslexie­verklaring te overleggen. Het volstaat om aan te geven hoeveel leerlingen een leeshandicap hebben. Veel scholen betalen de kosten; het is zinvol na te vragen of uw school deze service aanbiedt.

Passend Lezen
Leesboeken, tijdschriften en kranten worden via de bibliotheekservice Passend Lezen geleverd. Om boeken te kunnen lenen moet de gebruiker zich eenmalig aanmelden. Hij laat dan adresgegevens achter, zodat de daisyboeken op de juiste plek aankomen. Daisyboeken mogen twee maanden worden geleend . Een dyslexieverklaring is niet nodig. Het lenen en terugsturen van daisyboeken is gratis. Voor andere lectuur (kranten en tijdschriften) moet wel worden betaald.

Openbare bibliotheken
Steeds meer bibliotheken beschikken over boeken mèt daisyschijfjes, zodat ze niet apart aangevraagd hoeven worden. Voor de beschikbaarheid van deze diensten kunt u het best contact opnemen met de plaatselijke bibliotheek. Het aanbod van reguliere bibliotheken is veel beperkter dan van Aangepast Lezen. Het loont de moeite om het daisyboek op de website van Passend Lezen te zoeken

Redenen om te kiezen voor Daisy i.p.v. voorleessoftware

Hoewel voorleessoftware, zoals Kurzweil 3000, over méér mogelijkheden beschikt dan een daisyspeler, kunnen er toch redenen zijn om een daisyspeler te kopen/dowloaden.

  • Daisyspelers maken gebruik van menselijke stemmen, in tegenstelling tot voorleessoftware, waar synthetische stemmen worden gebruikt. Sommige mensen kunnen niet goed wennen aan synthetische stemmen. Het zijn tóch computerstemmen, die wat monotoner klinken en sommige woorden verkeerd uitspreken. Synthetische stemmen hebben moeite met het leggen van goede accenten in woorden en zinnen.
  • Zolang iemand in het basis- en voortgezet onderwijs zit, zijn de meeste schoolboeken beschikbaar bij Dedicon. Het is wel handig even na te gaan of een bepaalde titel (of druk) beschikbaar is. Ná het voortgezet onderwijs zijn er geen ingesproken studieboeken meer.
  • Als iemand met dyslexie voornamelijk leesboeken met auditieve ondersteuning wil lezen , dan is de daisyspeler ideaal. Het is absoluut af te raden om leesboeken te laten voorlezen door een voorleesprogramma. De stemmen zijn om bovengenoemde redenen niet geschikt om lang naar te luisteren.
  • Heeft een dyslecticus alleen moeite met lezen (hetgeen overigens niet vaak voorkomt), dan is de schrijfondersteuning door voorleessoftware niet nodig. Omdat daisyspelers alleen ondersteunen bij het lezen, zijn daisyspelers een prima hulpmiddel.
  • Heeft iemand met dyslexie beperkte financiële middelen, dan kan de gratis daisyspeler AMIS uitkomst bieden. Het lenen van leesboeken is gratis. Voor schoolboeken betaalt men 4,50 per boek per schooljaar. Veel scholen vergoeden deze kosten; vraag dit bij de eigen school na.