WoDy – een slimme woordvoorspeller

WoDy is al enkele jaren op de markt. Het is een zgn. ‘slimme’ woordvoorspeller. Het windows-programma wordt verkocht op een usb-stick, maar is ook te installeren op een pc/laptop. Het voordeel van de usb-stick is dat het op elke computer gebruikt kan worden zonder het te hoeven installeren. De usb-stick kan meegenomen worden naar school, maar ook naar een ander adres waar de gebruiker toevallig is. Het is even opletten bij usb-sticks: op veel scholen is de usb-poort geblokkeerd om te voorkomen dat het systeem bevuild wordt met ongewenste programma’s, bestanden en -zeer belangrijk- computervirussen. Het programma kan gebruikt worden in alle software waarin de gebruiker informatie kan typen; meestal betreft het tekstverwerkers.

Als WoDy wordt opgestart, verschijnt een venster met twee kolommen. Zodra de gebruiker begint te typen, verschijnen in de eerste kolom woorden op basis van de ingetypte letters. Hoe meer letters de gebruiker typt, hoe groter de kans is dat het woord wordt voorspeld. Staat het woord in het voorspel-rijtje, dan kan het met een eenvoudige muisklik worden ingevoegd in het programma. Dit is vooral handig als de eerste letters van het woord bekend zijn, en de moeilijkheid in het achterste deel van het woord zit. De voorspel-woordenlijst is vrij groot, groter dan die van de meeste woordvoorspellers van voorleesprogramma’s. Wat WoDy verder beter maakt dan de meeste woordvoorspellers, is dat de voorspelde woorden een kleur krijgen, die aanvullende ondersteuning geeft:

  • Een rood woord: dit is een samengesteld woord. Het moet aan elkaar geschreven worden. Veel Nederlanders vinden het lastig om te weten of ze aan elkaar geschreven worden.
  • Een groen woord: dit is een homofoon (d.i. een woord dat één uitspraak heeft, maar twee schrijfwijzen en betekenissen, bv. hart / hard, of licht / ligt). Dubbelklikken op het woord zorgt voor een voorbeeld zin. Er is vaak ook nog extra hulp in de vorm van een tekening.
  • Een blauw woord: dit is een werkwoord. Dubbelklik op het werkwoord om een voorbeeldzin te horen. Enige grammaticale kennis is nodig om de juiste vorm te kiezen.

WoDy kan de tekst die getypt wordt hardop voorlezen tijdens en na het typen. Hierdoor ontstaat extra ondersteuning; een fout getypt woord zoals ‘duer’ of ‘verpaking’ wordt anders uitgesproken, waardoor correctie vergemakkelijkt wordt. De versie WoDy Extra is in staat om tekst-PDF’s voor te lezen vanaf de cursor.

De tweede kolom maakt van WoDy een ‘slimme’ woordvoorspeller. Hier komen de woorden te staan die de schrijver mogelijk bedoelt. Zoals bekend schrijven veel dyslectici woorden op zoals ze klinker (zgn. fonetisch schrijven). Vooral als dat aan het begin van een woord gebeurt, bijvoorbeeld bij ‘concentratie’ (–>konsentratsie), voldoen reguliere woordvoorspellers niet meer: het bedoelde woord wordt niet voorspeld. Slimme woordvoorspellers doen dat wel! Dit is met name handig als ook het begin van het woord veel moeilijkheden oplevert.

WoDy biedt niet alleen hulp bij (gedeeltelijk) getypte woorden. Zodra een spatie na een woord wordt getypt voorspelt het programma welk woord daarna zou kunnen komen. Het programma baseert dat op een database van vaak voorkomende woordcombinaties. Het is bovendien zelflerend: hoe vaker iemand het programma gebruikt, hoe meer de woordvoorspelling aansluit bij het taalgebruik van de gebruiker.

Zoals bij alle woordvoorspellers is het mogelijk om eigen woorden toe te voegen aan de woordvoorspeller. Hierdoor verbetert de woordvoorspelling nog aanzienlijk. Het is uiteraard wel zaak om de woorden vooraf te controleren op de juiste spelling, om te voorkomen dat verkeerd geschreven woorden toegevoegd worden. Dat dit laatste een negatieve invloed heeft op de woordvoorspelling moge duidelijk zijn. WoDy probeert dat te ondervangen door op toe te voegen woorden spellingcontrole los te laten. De gebruiker kan dat echter ‘overrulen’ en dat is begrijpelijk, omdat in de corpus van de spellingcontrole altijd woorden ontbreken, bv. vaktermen en namen. Jonge leerlingen stimuleert men bij voorkeur niet hoe ze woorden toevoegen: de reguliere woordvoorspelling voldoet in de meeste gevallen uitstekend.

Naast een versie die alleen Nederlands (WoDy) voorspelt, is ook een versie die zowel Nederlands als de vreemde talen voorspelt (WoDy Multi) Uiteraard is het wel van belang dan de gebruiker de betekenis van de voorspelde woorden kent, om te voorkomen dat hij of zij het verkeerd woord invoegt.

Naast het bieden van hulp bij het schrijven kan WoDy ook de woordbetekenis (Van Dale pocketwoordenboek) en vertaling van woorden opzoeken. Dit voorkomt het omslachtige opzoeken in reguliere woordenboeken. Die laatste zijn vaak lastig te gebruiken voor dyslectici, omdat de woorden die opgezocht worden sterk lijken op de omringende woorden.

Samenvattend is WoDy een mooi voorbeeld van hetgeen een goede woordvoorspeller zou moeten kunnen. De prijs van WoDy (globaal tussen 200 en 350 euro) kan een belemmering zijn. Het programma kan heel goed naast of in plaats van voorleesprogramma’s worden gebruikt. Als iemand vooral spellingmoeilijkheden heeft, dan is dit een heel geschikt hulpprogramma. Is het formuleren van goede zinnen geen probleem, dan is het zinvol om Dragon NaturallySpeaking te overwegen.

Tip: bekijk de demonstratievideo op de website van Sensotec. Beeld zegt vaak veel meer dan heel veel woorden.