LEX

LEX is een gratis app van Dedicon, de instelling die verantwoordelijk is voor digitale lesmaterialen. Het is te downloaden voor apple en android. LEX speelt gesproken daisyboeken af op een telefoon of tablet. Er is dan geen aparte daisyspeler meer nodig. De app kan zowel boeken van Dedicon downloaden als streamen. Dedicon beschikt over vrijwel alle schoolboeken van basis- en voortgezet onderwijs. De boeken worden met mensenstemmen voorgelezen. De gebruiker kan het leestempo verhogen en verlagen, zodat het past bij de gebruiker. De gebruiker heeft verder de mogelijkheid om te nagiveren door het boek (bv. direct springen naar de juiste pagina of het juiste hoofdstuk). Er kunnen bladwijzers aangemaakt worden, zodat belangrijke stukjes tekst later nog eens beluisterd kunnen worden.

LEX ScreenshotOm met deze app te kunnen werken, zal de gebruiker eerst een account moeten aanmaken op de website van Dedicon. Bij het aanmaken ervan moet een digitale versie van de dyslexieverklaring geüpload worden. Dit is voor particulieren een voorwaarde om schoolboeken te kunnen lenen (scholen hoeven geen dyslexieverklaringen te uploaden). De kosten van een gesproken boek bedragen € 4,50 per boek per schooljaar. Omdat de gebruiker bij het aanmaken van een profiel ook zijn bankgegevens achterlaat, wordt het huurbedrag automatisch afgeschreven als een boek wordt besteld. Aan het eind van het schooljaar vervalt de gebruikslicentie en kan het boek niet meer worden voorgelezen.

Het is belangrijk te vermelden dat daisyboeken audioboeken zijn: de gebruiker hoort uitsluitend de tekst van het boek. In tegenstelling tot voorleesprogramma’s is de tekst van het boek dus niet zichtbaar. De gebruiker moet dus over het gedrukte boek beschikken. Uitsluitend beluisteren is wel mogelijk, maar niet handig. Meelezen in het gedrukte boek is belangrijk om overzicht te behouden. Het voordeel van meelezen en luisteren is overigens dat de leesvaardigheid van de gebruiker verbetert. Het argument dat de gebruiker er lui van wordt, gaat zeker niet op!

Voor- en nadelen

Deze app is gratis. Er hoeft geen dure daisyspeler aangeschaft te worden; alleen de boeken hoeven gehuurd te worden. Het fijne van daisyboeken is dat ze door mensen ingesproken zijn. Deze lezen toch een stuk beter dan computers (zoals bij voorleesprogramma’s). Ze klinken veel natuurlijker; het melodisch, dynamisch en temporeel accent van de gesproken boeken komt meer overeen met de gesproken taal. Bij daisyboeken voor de moderne talen is de uitspraak goed. De voorlezer schakelt prima tussen Nederlands en de vreemde taal. Bij voorleesprogramma’s is  dat aanzienlijk minder goed. Doordat deze app ook op een telefoon past, is geen dure daisyspeler meer nodig; de meeste mensen beschikken al over een smartphone. Daisyboeken kunnen nu overal beluisterd worden, en dat is bv. handig als de gebruiker met het openbaar vervoer reist.

Het navigeren binnen een boek is lastiger dan bij voorleesprogramma’s, omdat de tekst niet zichtbaar is. Het is niet (goed) mogelijk om losse woorden, zinnen of alinea’s te laten voorlezen: het selecteren van tekst is niet mogelijk. Het vinden van een specifiek stuk tekst op een pagina is lastig: de gebruiker moet in stappen van een x-aantal seconden vooruit of achteruit springen. Als daisyboeken gestreamd worden moet steeds een wifi-verbinding aanwezig zijn om te voorkomen dat dure datategoeden verbruikt worden. Het is dan ook aan te raden de boeken steeds te downloaden op de telefoon of tablet. Langdurig gebruik op een telefoon kan ertoe leiden dat de accu voor het einde van de dag leeg is.

Gebruikersevaringen

Er zijn leerlingen die het niet prettig vinden met voorleesprogramma’s te werken vanwege de synthetische stemmen; sommigen knappen daar zelfs helemaal op af. Ze geven bovendien de voorkeur aan een smartphone met hoofdtelefoon, omdat deze weinig ruimte in beslag neemt en weinig opvalt. Er zijn nogal wat leerlingen die het lastig vinden om elke dag een laptop mee naar school te nemen en op hun tafel te zetten. Het is verder opvallend hoeveel middelbare scholieren niet willen opvallen omwille van hun leesprobleem: een smartphone valt nu eenmaal minder op.

Het is verstandig om eerst de app te downloaden. Voordat men alle boeken huurt, is het uitproberen met een twee- of drietal boeken aan te raden. Kies minimaal een boek voor een vreemde taal en een boek voor een zaakvak, waarin veel tekst voorkomt. Het aanvragen van wiskundeboeken heeft niet zoveel meerwaarde vanwege het grote aantal getallen en formules. Let bij het bestellen van daisyboeken goed op het ISBN-nummer van het lesboek: hiermee voorkom je dat een verkeerde druk wordt aangevraagd.