Ernstige lees/spellingproblemen en dyslexie

Wat is dyslexie?
Dyslexie is door de Stichting Dyslexie Nederland als volgt gedefinieerd: Dyslexie is een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren en het accuraat en/of vlot toepassen van het lezen en/of het spellen op woordniveau.
Dyslexie is vooral een probleem in de schriftelijke, technische taalvaardigheid. Er is sprake van onvoldoende automatisering van het technisch lezen en/of spellen. Dit betekent dat de snelheid en/of nauwkeurigheid gering zijn: een dyslecticus leest traag en/of maakt veel leesfouten (hij leest niet wat er staat), en maakt meestal zeer veel spellingfouten. Los van deze verschijnselen treft men sterk uiteenlopende kenmerken aan, die gerelateerd zijn aan de verklaring van dyslexie: een fonologisch tekort. Als gevolg hiervan heeft de dyslecticus vaak moeite met de uitspraak van vreemde woorden en complexe laagfrequente Nederlandse woorden. Ook zijn er problemen met het verstaan van snelle spraak en het flexibel inzetten van luisterstrategieën, het begrijpen van teksten, het structureren van zelf geschreven teksten en het overnemen van aantekeningen. Een uitputtend overzicht van deze kenmerken treft men aan in de Protocollen Leesproblemen en Dyslexie.

Afbakening
Het is een kwestie van afbakening hoeveel procent van de bevolking een achterstand heeft t.a.v. lezen en schrijven. Kijken we naar het basisonderwijs dan is afgesproken dat de zwakste 25% van de leerlingen onvoldoende leest en/of schrijft. Bij de zwakste 10% is sprake van een ernstig probleem, dat in aanmerking komt voor verdergaand onderzoek. Uit onderzoek is gebleken dat ongeveer 4% van onze bevolking ernstige en hardnekkige problemen heeft; we noemen dit ernstige dyslexie. Zijn er geen andere problemen aanwezig (zoals bv. rekenproblemen of concentratieproblemen) en is sprake van fonologische problemen, dan spreken we over ernstige, enkelvoudige dyslexie. Basisschoolleerlingen die de deze diagnose krijgen, komen in aanmerking voor vergoede behandeling. Deze behandeling duurt in de regel ongeveer een jaar. Deze zorg wordt vergoed door de gemeenten. Door sterk wisselende regels tussen gemeenten, zien we grote verschillen in de vergoeding van dyslexiezorg. Dit leidt ertoe dat basisschoolleerlingen in de ene gemeente beter uit zijn dan in de andere.

Géén vergoede zorg
Er zijn helaas nogal wat leerlingen die niet in aanmerking komen voor vergoede zorg. Dit zijn bijvoorbeeld leerlingen die alleen een spellingprobleem hebben, of die niet tot de 10% zwaksten behoren bij technisch lezen en/of spelling. Ook komt het voor dat leerlingen uitgesloten worden van behandeling als er geen fonologische problemen worden aangetroffen. Leerlingen die niet in aanmerking komen voor vergoede zorg, kunnen echter even ernstige en hardnekkige problemen ondervinden. Ook zij zijn gebaat bij behandeling die primair gericht is op het verbeteren van lees- en spellingvaardigheden en secundair op het leren omgaan met hun leerhandicap.

Hardnekkigheid en ernst
Voor alle leerlingen met dyslexie geldt, dat ze na afronding van de eventuele behandeling nog steeds ernstige lees/spellingproblemen hebben: dyslexie is immers hardnekkig. Ze zullen langdurig hinder ondervinden van een te laag leestempo en veel spellingfouten. Dit kan ertoe leiden dat de schoolcarrière van leerlingen in gevaar komt, dat leerlingen niet het onderwijs volgen waartoe ze de capaciteiten hebben of het beroep leren dat ze graag willen vervullen. Binnen onze geletterde maatschappij is het van belang om deel te blijven nemen. Niet lezen en schrijven is geen optie! Ons onderwijs is erg talig ingesteld. Juist vanwege die taligheid is het van belang om mensen met dyslexie hulpmiddelen te bieden, die hun lees/spellingproblemen compenseren.